پس از اين نگاه گذرا ، در اين‌جا در مورد علوم حديثى ، فقهى و كلامى كه مكتب تشيّع باتوجه به مبانى و اصولش در اين زمينه‌ها ، براى خود مشرب ويژه‌اى داشته است ، اندكى توضيح مىدهيم . حديث حديث يا سنت بعد از قرآن دومين منبع فقه اسلامى است كه عبارت است از قول ، فعل و تقرير معصوم عليهم السّلام اهل‌سنت حديث را در قول و فعل و تقرير پيامبر صلّى اللّه عليه و إله منحصر مىكنند ، ولى شيعه قول و فعل و تقرير امامان معصوم عليهم السّلام را نيز حجت مىداند و جزو حديث به شمار مىآورد . « 1 » اكنون به بررسى آثار حديثى دوران حضور ائمه عليهم السّلام در چهار طبقه كه شامل چهار مرحله است ، مىپردازيم : طبقه اول طبق نظر نجاشى طبقه نخست حديث‌نويسان شيعه عبارتند از : ابو رافع قطبى ، على بن ابى رافع ، ربيعة بن سميع ، سليم بن قيس هلالى ، اصبغ بن نباته مجاشعى و عبيد الله بن حر جعفى . « 2 » اينان از اصحاب امير المؤمنين و امام حسن و امام حسين عليهم السّلام مىباشند . طبقه دوم از ميان اصحاب امام سجاد و امام باقر عليهما السّلام ، براساس نظر برخى از محققان 12 نفر صاحب تاليف و كتاب بودند . « 3 » از ميان آنان مىتوان به ابان بن تغلب اشاره كرد . او نزد ائمهء اطهار جايگاه داشت ، به اندازه‌اى كه امام باقر عليه السّلام به او فرمود :

--> ( 1 ) . شهيد ثانى ، شيخ زين الدين . ذكرى الشيعة فى احكام الشريعة ، چاپ سنگى ، ص 4 و الرعاية فى علم الدراية شهيد ثانى ، منشورات مكتبة آية الله العظمى المرعشى النجفى ، ط اول ، 1408 ه ، ص 50 و 52 . ( 2 ) . رجال النجاشى ، مؤسسة النشر الاسلامى التابعه لجامعة المدرسين ، قم ، 1407 ه . ق ، ص 4 - 9 . ( 3 ) . اين 12 نفر عبارتند از : برد الاسكاف ، ثابت بن ابى صفيه ابو حمزه ثمالى ، ثابت بن هرمز ، بسام بن عبد الله صيرفى ، محمد بن قيس بجلى ، حجر بن زائدة حضرمى ، زكريا بن عبد الله فياض ، ابو جهم كوفى ، حسين بن ثوير ، عبد المؤمن بن قاسم انصارى ، عبد الغفار بن قاسم انصارى و ابان بن تغلب . ( رجوع شود به : ربانى شيرازى ، عبد الرحيم . مقدمة وسايل الشيعة ، مكتبة اسلاميه ، تهران ، چ ششم ، 1403 ه . ق ، ص يا . )